Rò động mạch chủ vào tá tràng: Cấp cứu thành công ca biến chứng hiếm gặp

Rò động mạch chủ vào tá tràng là một biến chứng mạch máu cực kỳ hiếm gặp nhưng có tỉ lệ tử vong rất cao, đòi hỏi sự chẩn đoán chính xác và can thiệp phẫu thuật khẩn cấp.

Vừa qua, Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức (TP.HCM) đã tiếp nhận một trường hợp cấp cứu đầy thách thức. Bệnh nhân nữ, 63 tuổi, nhập viện trong tình trạng nôn ra máu đỏ bầm, kèm theo các triệu chứng chóng mặt và mệt mỏi kéo dài. Đáng chú ý, bệnh nhân có tiền sử bệnh lý phức tạp bao gồm đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau để điều trị xương khớp.

Diễn biến ca bệnh: Khi những dấu hiệu lâm sàng gây nhầm lẫn

Kết quả nội soi không tìm thấy điểm chảy máu

Tại thời điểm nhập viện, các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân tạm thời ổn định với huyết áp ¹⁰⁰⁄₆₀ mmHg và mạch 89 lần/phút. Bệnh nhân tỉnh táo nhưng đau nhiều vùng thượng vị. Với triệu chứng nôn ra máu, các bác sĩ ngay lập tức thực hiện nội soi dạ dày cấp cứu. Tuy nhiên, điều bất thường là kết quả nội soi không hề phát hiện bất kỳ điểm chảy máu hay tổn thương niêm mạc nào gây xuất huyết.

Bước ngoặt từ chẩn đoán hình ảnh CT Scan

Trước tình huống lâm sàng mâu thuẫn, ê-kíp điều trị đã chỉ định chụp CT mạch máu bụng. Kết quả cho thấy một túi phình động mạch chủ bụng nằm ngay dưới động mạch thận. Chỉ một thời gian ngắn sau đó, tình trạng bệnh nhân diễn tiến xấu đi nhanh chóng: da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, tiêu phân đỏ tươi, mạch tăng vọt lên 116 lần/phút và huyết áp tụt sâu còn ⁸⁰⁄₄₀ mmHg. Đây là những dấu hiệu điển hình của sốc mất máu cấp.

Cuộc chạy đua với tử thần trong phòng mổ 7 giờ

Nhận định đây là trường hợp rò động mạch chủ - tá tràng, một biến chứng cực kỳ nguy hiểm, ê-kíp phẫu thuật đã hội chẩn khẩn cấp. Trong quá trình mổ, các bác sĩ xác định túi phình động mạch chủ đã vỡ và thông trực tiếp vào đoạn D3 của tá tràng, gây ra tình trạng xuất huyết tiêu hóa ồ ạt.

Ca phẫu thuật kéo dài gần 7 giờ đồng hồ với sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu và Gây mê hồi sức. Các bác sĩ đã tiến hành khâu lỗ thủng và thay thế đoạn động mạch chủ bị tổn thương bằng một mảnh ghép nhân tạo chuyên dụng. Nhờ can thiệp kịp thời, bệnh nhân đã vượt qua cơn nguy kịch, hiện tại tỉnh táo, sức khỏe ổn định và chuẩn bị xuất viện.

Phân tích chuyên môn: Tại sao rò động mạch chủ vào tá tràng lại nguy hiểm?

Theo bác sĩ Dư Minh Ngà (Khoa Ngoại tiết niệu, Lồng ngực - BV Đa khoa khu vực Thủ Đức), rò động mạch chủ - tá tràng là một trong những biến chứng hiếm gặp nhất của phình động mạch chủ bụng nhưng lại có tỷ lệ tử vong cực cao nếu không được phát hiện sớm.

Một đặc điểm nguy hiểm của bệnh lý này là hiện tượng “xuất huyết báo trước”. Bệnh có thể bắt đầu bằng một đợt chảy máu nhẹ, khiến người bệnh và thậm chí là nhân viên y tế chủ quan. Tuy nhiên, đây chính là dấu hiệu cảnh báo trước khi túi phình vỡ hoàn toàn, dẫn đến xuất huyết ồ ạt không thể kiểm soát.

Trong trường hợp này, việc chụp CT mạch máu đóng vai trò then chốt, vì nội soi tiêu hóa thông thường không thể tiếp cận hoặc nhìn thấy tổn thương nằm ở thành động mạch chủ phía sau tá tràng.

Lời khuyên cho người cao tuổi và bệnh nhân có bệnh nền

Từ ca lâm sàng này, các chuyên gia y tế đưa ra khuyến cáo quan trọng cho nhóm đối tượng người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh nền tim mạch, huyết áp hoặc đang điều trị phình động mạch chủ:

• Không chủ quan với các dấu hiệu tiêu hóa: Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen/đỏ tươi ở người già có bệnh lý mạch máu cần được xem xét là cấp cứu ngoại khoa cho đến khi có bằng chứng ngược lại.
• Thăm khám định kỳ: Theo dõi sát sao các túi phình động mạch chủ thông qua siêu âm hoặc CT định kỳ để can thiệp trước khi vỡ.
• Cảnh giác với thuốc giảm đau: Việc lạm dụng thuốc giảm đau NSAIDs trong điều trị xương khớp có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày, làm tăng nguy cơ rò rỉ nếu có túi phình động mạch nằm sát.

Việc phối hợp đa chuyên khoa và chẩn đoán hình ảnh chính xác chính là “chìa khóa vàng” để cứu sống bệnh nhân trong những ca bệnh hiếm gặp như thế này. Bạn hoặc người thân có đang gặp các triệu chứng tiêu hóa bất thường kèm bệnh lý huyết áp không? Hãy đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời.