Kinh tế di sản Huế: Bài toán tăng trưởng từ giá trị văn hóa cốt lõi

Chiến lược phát triển kinh tế di sản tại Huế không chỉ là một lựa chọn định hướng mà còn là cam kết chính trị nhằm biến những giá trị văn hóa thành động lực tăng trưởng bền vững.

Khi Huế chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ năm 2025, một áp lực vô hình nhưng mạnh mẽ được đặt lên vai các nhà quản lý: Làm sao để phát triển nhanh nhưng không làm mất đi bản sắc? Thay vì chạy theo mô hình đô thị hóa nóng hay công nghiệp nặng như nhiều địa phương khác, Huế đã chọn một lối đi riêng, đầy thử thách nhưng mang tính bền vững cao: Lấy văn hóa làm nền tảng, lấy di sản làm trục phát triển và lấy con người làm trung tâm.

Từ tư duy bảo tồn đến chiến lược “chuyển hóa giá trị”

Phát triển kinh tế di sản không đơn thuần là việc giữ gìn những gì đã cũ, mà là năng lực “chuyển hóa” những giá trị tĩnh tại thành những dòng chảy kinh tế sống động. Huế không chấp nhận sự tăng trưởng bằng mọi giá. Thay vào đó, thành phố kiên trì mục tiêu tăng trưởng dựa trên hệ sinh thái Văn hóa – Du lịch – Dịch vụ.

Những con số thực tế đã chứng minh tính đúng đắn của chiến lược này. Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 đạt 8,5% và quý I/2026 tiếp tục bứt phá trên 9%. Đáng chú ý, tỷ trọng khu vực dịch vụ hiện chiếm hơn 50% cơ cấu kinh tế, cho thấy di sản không còn đứng bên lề mà đã trở thành trụ cột chính thúc đẩy sự thịnh vượng của đô thị.

Kích hoạt không gian di sản thành tài sản kinh tế

Khái niệm “kinh tế di sản” tại Huế được hiện thực hóa thông qua việc “kích hoạt” các không gian di tích. Thay vì chỉ là những điểm tham quan thuần túy, các di sản được thổi hồn bằng những sản phẩm dịch vụ giá trị cao. Các chương trình như “Đại nội về đêm”, chuỗi Festival bốn mùa, hay sự kết hợp giữa ẩm thực cung đình và thời trang áo dài đã tạo nên một hệ sinh thái du lịch đặc sắc.

Tầm nhìn của Huế không dừng lại ở ngắn hạn. Mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp trên 20% GRDP vào năm 2045 là một tuyên ngôn mạnh mẽ về định hướng phát triển. Để đạt được con số này, thành phố đang tập trung vào ba mũi nhọn:

• Số hóa di sản: Ứng dụng công nghệ để nâng cao trải nghiệm du khách và quản lý bảo tồn.
• Hệ sinh thái sáng tạo: Xây dựng các không gian văn hóa mới, thu hút giới trẻ và nghệ sĩ.
• Sản phẩm giá trị gia tăng: Kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu thông qua các trải nghiệm chuyên sâu.

“Tam giác phát triển”: Văn hóa - Thể thao - Du lịch

Một điểm nhấn trong tư duy quản trị của Huế là sự kết nối hữu cơ giữa văn hóa, thể thao và du lịch. Thể thao không còn là hoạt động phong trào mà được định hướng trở thành một ngành kinh tế. Việc đăng cai các giải đấu lớn và phát triển du lịch thể thao giúp đa dạng hóa nguồn thu, đồng thời tạo ra sức hút mới cho đô thị.

Tuy nhiên, bài toán khó nhất vẫn là sự cân bằng giữa “Bảo tồn” và “Khai thác”. Mỗi quyết định xây dựng hay cải tạo đều phải đi qua một bộ lọc khắt khe để đảm bảo không làm tổn hại đến tính nguyên bản của di sản.

Sứ mệnh kép và vai trò của sự đồng hành chiến lược

Trao đổi về lộ trình phát triển, ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế, khẳng định Huế đang mang trên mình một “sứ mệnh kép”: vừa phát triển kinh tế địa phương, vừa gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Thành công của Huế sẽ là hình mẫu thực tiễn cho việc triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số mà không đánh đổi di sản, Huế cần một cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn nữa với Trung ương, đặc biệt là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Sự hỗ trợ không nên dừng lại ở thủ tục hành chính mà phải là sự đồng hành chiến lược về nguồn lực và quy hoạch.

Lời kết: Huế đã chọn con đường khó nhưng đúng. Khi di sản không còn là “gánh nặng’ của bảo tồn mà trở thành ‘nguồn lực’ của phát triển, đó là lúc văn hóa thực sự trở thành động lực nội sinh mạnh mẽ nhất. Liệu mô hình kinh tế di sản của Huế có thể được nhân rộng tại các đô thị cổ khác ở Việt Nam để tạo ra sự phát triển bền vững?

Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn về việc cân bằng giữa bảo tồn và phát triển kinh tế trong phần bình luận dưới đây!