Cú sốc thuế quan từ Mỹ: Các "ông lớn" ô tô châu Âu đối mặt rủi ro tỷ euro

Ngành ô tô châu Âu đang rơi vào cuộc khủng hoảng chi phí trầm trọng khi các chính sách thuế quan ô tô Mỹ EU dưới thời Donald Trump gây thiệt hại hàng tỷ euro.

Theo dữ liệu từ Financial Times, gánh nặng tài chính mà các nhà sản xuất xe hơi châu Âu phải gánh chịu không còn là dự báo mà đã trở thành con số thực tế khốc liệt. Chỉ trong vòng hơn một năm, chi phí phát sinh từ các rào cản thuế quan mới đã vượt ngưỡng 8 tỷ euro, đẩy nhiều tập đoàn danh tiếng vào thế khó.

Những con số “biết nói” về thiệt hại tài chính

Cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương đã tạo ra một cú sốc về chi phí kể từ khi Chính quyền Tổng thống Trump nâng mức thuế nhập khẩu ô tô từ châu Âu từ 2,5% lên tới 27,5% vào tháng ⁴⁄₂₀₂₅. Dù một thỏa thuận vào tháng ⁸⁄₂₀₂₅ đã kéo mức thuế xuống còn 15%, nhưng con số này vẫn là một “hòn đá tảng” đè nặng lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Đi sâu vào chi tiết, chúng ta thấy sự phân hóa về mức độ thiệt hại giữa các ông lớn:

• Volkswagen: Chịu tổn thất nặng nề nhất với khoảng 3,6 tỷ euro. Giám đốc tài chính Arno Antlitz cảnh báo tập đoàn có thể phải gánh thêm 4 tỷ euro chi phí thuế trong năm nay.
• BMW: Ghi nhận thiệt hại 2,1 tỷ euro (bao gồm cả thuế từ hàng nhập khẩu Mỹ và Trung Quốc vào EU).
• Mercedes-Benz: Mất khoảng 1,3 tỷ euro.
• Stellantis: Ghi nhận 1,2 tỷ euro, tuy nhiên một phần lớn chi phí này đến từ hoạt động nội khối Bắc Mỹ do hãng có mạng lưới nhà máy rộng khắp tại Mỹ, Mexico và Canada.

Bài toán hóc búa: Tăng giá bán hay chấp nhận sụt giảm lợi nhuận?

Khi các biện pháp cắt giảm chi phí vận hành thông thường không còn đem lại hiệu quả, các hãng xe đứng trước hai lựa chọn đầy rủi ro. Theo nhà phân tích Stephen Reitman từ tổ chức Bernstein, việc đẩy chi phí thuế quan sang người tiêu dùng thông qua tăng giá bán có thể dẫn đến sự sụt giảm nhu cầu tại thị trường Mỹ - một trong những thị trường tiêu thụ xe hạng sang lớn nhất thế giới.

Ngược lại, nếu tự hấp thụ chi phí, lợi nhuận vốn đã suy giảm của các hãng xe châu Âu sẽ bị bào mòn nghiêm trọng. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi ông Trump vừa đưa ra cảnh báo có thể nâng thuế lên 25% nếu EU không thực hiện đầy đủ cam kết thương mại trước thời hạn tháng 7. Nếu kịch bản này xảy ra, riêng bộ ba Volkswagen, BMW và Mercedes có thể mất thêm 2,6 tỷ euro trong năm 2026.

Áp lực kép: Thuế quan, xe điện và đối thủ Trung Quốc

Đáng nói hơn, cuộc khủng hoảng thuế quan này không diễn ra độc lập. Ngành ô tô châu Âu hiện đang bị kẹt trong một “gọng kìm” kinh tế:

1. Cuộc đua xe điện (EV): Chi phí chuyển đổi công nghệ khổng lồ đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn.
2. Sự trỗi dậy của Trung Quốc: Các hãng xe châu Âu đang mất dần thị phần tại thị trường tỷ dân này do sự cạnh tranh khốc liệt từ các thương hiệu xe điện nội địa Trung Quốc.
3. Rào cản thương mại Mỹ: Làm tê liệt khả năng xuất khẩu và tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chiến lược thích ứng: Từ đàm phán đến dịch chuyển sản xuất

Để tồn tại, các doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc mô hình kinh doanh căn bản. Audi hiện đang hy vọng vào các cuộc đàm phán ngoại giao giữa Mỹ và EU. Tuy nhiên, thực tế là mẫu SUV hạng sang Q9 mới vẫn được sản xuất tại Bratislava, khiến toàn bộ lô hàng xuất sang Mỹ tiếp tục chịu thuế.

Một xu hướng tất yếu là “địa phương hóa sản xuất”. Việc xây dựng nhà máy ngay tại Mỹ để tránh thuế là giải pháp triệt để, nhưng đòi hỏi vốn đầu tư cực lớn và rủi ro vận hành cao trong bối cảnh kinh tế bất ổn. CEO BMW, Oliver Zipse, hiện vẫn kỳ vọng vào các cơ chế ưu đãi thuế dành cho những hãng có đóng góp lớn vào nền sản xuất tại Mỹ.

Góc nhìn chuyên gia: Sự chuyển dịch từ thương mại tự do sang chủ nghĩa bảo hộ đang buộc các hãng xe châu Âu phải từ bỏ tư duy “sản xuất một nơi, bán toàn cầu”. Tương lai của ngành công nghiệp này không còn nằm ở quy mô sản xuất tập trung mà ở khả năng linh hoạt hóa chuỗi cung ứng theo từng khu vực địa lý.

Liệu các cuộc đàm phán giữa EU và Mỹ có kịp thời tháo gỡ nút thắt trước thời hạn tháng 7, hay chúng ta sẽ chứng kiến một làn sóng dịch chuyển nhà máy quy mô lớn từ châu Âu sang Bắc Mỹ? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận.