Vì sao kỳ thi đánh giá năng lực bùng nổ mạnh mẽ trong năm 2026?

Các kỳ thi đánh giá năng lực đang trở thành tâm điểm của mùa tuyển sinh 2026 khi số lượng thí sinh đăng ký tăng vọt, tạo nên một cuộc đua mới về tư duy và kỹ năng.

Năm 2026 không chỉ đơn thuần là một năm học mới, mà còn đánh dấu sự bùng nổ chưa từng có của các kỳ thi đánh giá năng lực (ĐGNL). Từ các kỳ thi quy mô quốc gia đến những kỳ thi đặc thù của từng trường đại học, tất cả đang tạo nên một làn sóng tuyển sinh mới, thay đổi hoàn toàn cuộc chơi so với cách xét tuyển truyền thống.

Sự chuyển dịch quy mô: Từ xu hướng đến hiện tượng diện rộng

Số liệu thống kê thực tế cho thấy sức nóng của các kỳ thi riêng đang vượt xa mọi dự báo trước đó. Tại khu vực phía Nam, ĐH Quốc gia TP.HCM tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu với những con số ấn tượng. Nếu đợt 1 ghi nhận hơn 135.000 thí sinh, thì đến đợt 2, con số này đã nhảy vọt lên hơn 170.000 lượt đăng ký, tương đương mức tăng trưởng 35% so với năm 2025.

Tại miền Bắc, kỳ thi HSA của ĐH Quốc gia Hà Nội cũng không hề kém cạnh khi phục vụ khoảng 120.000 thí sinh, tăng 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Việc phân bổ nhiều đợt thi rải rác từ đầu năm đã giúp học sinh lớp 12 chủ động hơn trong việc xây dựng lộ trình xét tuyển sớm, giảm bớt áp lực đè nặng lên kỳ thi tốt nghiệp THPT cuối năm.

Đặc biệt, đối với khối ngành kỹ thuật và công nghệ, kỳ thi Đánh giá tư duy (TSA) của ĐH Bách khoa Hà Nội đang trở thành “thước đo vàng”. Với cấu trúc đề thi hiện đại, TSA không chỉ dành riêng cho Bách khoa mà đã được hơn 50 trường đại học khác tin dùng, tạo nên một hệ sinh thái tuyển sinh chuyên biệt cho những học sinh có tư duy logic mạnh mẽ.

Sự thay đổi này còn lan tỏa mạnh mẽ sang khối ngành Sư phạm và các trường lực lượng vũ trang. Trong khi các trường ĐH Sư phạm ghi nhận mức tăng trưởng kỷ lục 35%, thì khối ngành Công an và Quân đội cũng có bước ngoặt lịch sử khi Bộ Quốc phòng tổ chức kỳ thi ĐGNL chung cho 23 trường trực thuộc, tập trung đánh giá các năng lực cốt lõi theo chương trình giáo dục phổ thông mới.

Giải mã sức hút: Tại sao thí sinh “săn đón” kỳ thi riêng?

Dưới góc nhìn của các chuyên gia giáo dục, việc thí sinh đổ xô đi thi ĐGNL không phải là một trào lưu nhất thời mà là kết quả của sự thay đổi chiến lược tiếp cận đại học. Thay vì đặt cược toàn bộ cơ hội vào một kỳ thi duy nhất, người học đang tìm cách đa dạng hóa “giỏ trứng” của mình.

ThS Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên tại Trường ĐH Kinh tế - Luật, nhấn mạnh rằng kết quả thi ĐGNL của ĐH Quốc gia TP.HCM hiện đã được hơn 100 trường đại học, cao đẳng trên toàn quốc chấp nhận. Điều này giúp thí sinh có thêm nhiều cơ hội trúng tuyển hơn bao giờ hết. Thêm vào đó, việc thi nhiều đợt cho phép các em lấy điểm cao nhất để xét tuyển, tối ưu hóa khả năng đỗ vào ngành yêu thích.

TS Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhận định rằng việc tổ chức nhiều đợt thi còn mang ý nghĩa tâm lý quan trọng. Sau lần thi đầu tiên, thí sinh có cơ hội làm quen với áp lực phòng thi, rèn luyện kỹ năng phân bổ thời gian và điều chỉnh chiến thuật làm bài cho những lần thi sau để cải thiện điểm số.

Một yếu tố then chốt khác nằm ở triết lý thiết kế đề thi. Thay vì kiểm tra khả năng học thuộc lòng hay các mẹo giải toán nhanh, các kỳ thi như ĐGNL hay TSA đang tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế như SAT. Đề thi tập trung vào khả năng tư duy phản biện, phân tích dữ liệu và vận dụng kiến thức vào thực tiễn — những kỹ năng mà các trường đại học top đầu luôn tìm kiếm.

Chiến lược “vượt rào” thông minh để tránh bẫy quá tải

Dù mang lại nhiều lợi thế, nhưng sự bùng nổ của các kỳ thi riêng cũng tạo ra một “ma trận” đầy thách thức. Việc đăng ký thi dàn trải theo hiệu ứng đám đông có thể dẫn đến tình trạng quá tải, lãng phí tài chính và phân tán sự tập trung của học sinh.

Để đạt được hiệu quả cao nhất, các chuyên gia khuyến cáo thí sinh cần một chiến lược thực tế thay vì chạy theo số đông. TS Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD&ĐT), đưa ra lời khuyên: Thí sinh nên xác định rõ mục tiêu ngành nghề ngay từ sớm và chỉ tập trung vào 1 đến 2 kỳ thi sát nhất với thế mạnh bản thân.

• Đối với khối ngành kỹ thuật, công nghệ: Ưu tiên ôn luyện bài thi Đánh giá tư duy (TSA).
• Đối với khối ngành kinh tế, xã hội và nhân văn: Tập trung vào các kỳ thi ĐGNL của các ĐH Quốc gia.

Tóm lại, các kỳ thi đánh giá năng lực là cơ hội vàng để khẳng định bản thân, nhưng chỉ dành cho những thí sinh có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược rõ ràng. Đừng biến cuộc đua này thành một cuộc chạy marathon không mục đích.

Bạn đang ưu tiên kỳ thi nào cho lộ trình đại học của mình? Hãy chia sẻ quan điểm hoặc đặt câu hỏi bên dưới để cùng thảo luận nhé!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao số lượng thí sinh dự thi đánh giá năng lực lại tăng mạnh trong năm 2026?Do các trường đại học top đầu giảm tỷ lệ xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, đồng thời các kỳ thi ĐGNL giúp thí sinh đa dạng hóa cơ hội trúng tuyển và chủ động lộ trình sớm.

Kết quả kỳ thi ĐGNL của ĐH Quốc gia TP.HCM có được nhiều trường sử dụng không?Có, hiện tại đã có hơn 100 trường đại học và cao đẳng trên cả nước sử dụng kết quả này để xét tuyển thí sinh.

Nên chọn kỳ thi nào để phù hợp với khối ngành kỹ thuật?Thí sinh có định hướng khối ngành kỹ thuật và công nghệ nên ưu tiên tập trung vào kỳ thi Đánh giá tư duy (TSA) của ĐH Bách khoa Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao số lượng thí sinh dự thi đánh giá năng lực lại tăng mạnh trong năm 2026?

Do các trường đại học top đầu giảm tỷ lệ xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, đồng thời các kỳ thi ĐGNL giúp thí sinh đa dạng hóa cơ hội trúng tuyển và chủ động lộ trình sớm.

Kết quả kỳ thi ĐGNL của ĐH Quốc gia TP.HCM có được nhiều trường sử dụng không?

Có, hiện tại đã có hơn 100 trường đại học và cao đẳng trên cả nước sử dụng kết quả này để xét tuyển thí sinh.

Nên chọn kỳ thi nào để phù hợp với khối ngành kỹ thuật?

Thí sinh có định hướng khối ngành kỹ thuật và công nghệ nên ưu tiên tập trung vào kỳ thi Đánh giá tư duy (TSA) của ĐH Bách khoa Hà Nội.