Fiji: Cái giá của "thiên đường" trước biến đổi khí hậu và áp lực du lịch

Biến đổi khí hậu tại Fiji đang tạo ra áp lực khủng khiếp lên hệ sinh thái biển và đời sống người dân, ngay cả khi ngành du lịch và điện ảnh đang phát triển mạnh mẽ.

Từ những thước phim lãng mạn của Hollywood đến những chương trình truyền hình thực tế đình đám, Fiji đã khẳng định vị thế là “phim trường thiên đường” của thế giới. Tuy nhiên, theo phân tích gần đây từ The Hollywood Reporter, sự nổi tiếng này đang đi kèm với một cái giá không hề nhỏ: sự mong manh của môi trường tự nhiên và những thách thức sống còn từ biến đổi khí hậu.

Sức hút từ những thước phim Hollywood và hiệu ứng du lịch toàn cầu

Không phải ngẫu nhiên mà các nhà làm phim quốc tế luôn ưu tiên chọn Fiji làm bối cảnh. Với những rạn san hô rực rỡ, làn nước trong vắt và cảnh quan thác nước hùng vĩ, quốc đảo này là hiện thân hoàn hảo của khái niệm “thiên đường nhiệt đới”.

Những tác phẩm kinh điển như The Blue Lagoon hay các bộ phim như Cast Away đã góp phần quan trọng trong việc định hình hình ảnh Fiji trong tâm trí khán giả toàn cầu. Gần đây, sức nóng của các show thực tế như Love Island USA hay Survivor càng đẩy mạnh hiệu ứng “du lịch qua màn ảnh”. Ngay sau mỗi mùa phát sóng, lượng tìm kiếm chuyến bay đến Fiji luôn tăng vọt, cho thấy sức mạnh chuyển đổi từ giải trí sang kinh tế du lịch là cực kỳ lớn.

Dưới góc độ kinh tế, Film Fiji đã thực hiện rất tốt việc thu hút đầu tư thông qua các chính sách hoàn thuế sản xuất và chi phí cạnh tranh. Chỉ riêng các chương trình như Survivor đã có thể đóng góp hàng chục triệu USD vào ngân sách địa phương mỗi năm.

Cơ hội kinh tế và khát vọng khẳng định bản sắc bản địa

Sự bùng nổ của ngành công nghiệp giải trí không chỉ mang lại tiền bạc mà còn mở ra cánh cửa nghề nghiệp mới cho người dân bản địa. Thay vì chỉ đóng vai trò là “phông nền” cho các đoàn làm phim quốc tế, người Fiji đang dần làm chủ câu chuyện của chính mình.

Điển hình là đạo diễn Tulia Nacola. Từ một người thợ mộc, cô đã bước chân vào thế giới điện ảnh thông qua việc dựng bối cảnh và sau đó tự thực hiện bộ phim đầu tay. Tác phẩm Adi – bộ phim hoàn toàn bằng tiếng bản địa iTaukei – chính là minh chứng cho nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc thông qua nghệ thuật thứ bảy.

Ở quy mô rộng hơn, các dự án quốc tế tạo ra hàng trăm việc làm ổn định từ hậu cần, thiết kế bối cảnh đến kỹ thuật quay phim, giúp cải thiện đáng kể mức sống và điều kiện giáo dục cho nhiều gia đình tại đây.

Mặt trái của sự nổi tiếng: Khi thiên đường đứng trước ngưỡng cửa sinh tồn

Tuy nhiên, thực tế không chỉ có màu hồng. Fiji hiện là một trong những khu vực dễ tổn thương nhất trước tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu. Nhiệt độ nước biển tăng cao đang gây ra tình trạng tẩy trắng san hô hàng loạt, phá hủy hệ sinh thái biển vốn là linh hồn của đảo quốc.

Mực nước biển dâng cao không còn là dự báo xa vời mà đã trở thành mối đe dọa trực tiếp. Tại quần đảo Mamanuca, nhiều khu nghỉ dưỡng cao cấp đang đứng trước nguy cơ bị nước biển xâm lấn. Nghiêm trọng hơn, tại nhiều làng ven biển, nguồn nước ngọt đang bị nhiễm mặn, buộc các cộng đồng phải di dời khỏi vùng đất tổ tiên để tìm nơi sinh sống mới – một mất mát không chỉ về vật chất mà còn về văn hóa và ký ức.

Một nghịch lý đang tồn tại: Ngành du lịch đóng góp tới 40% GDP của Fiji, nhưng chính hoạt động du lịch (lượng khí thải từ các chuyến bay đường dài, xây dựng hạ tầng du lịch) lại góp phần làm trầm trọng thêm quá trình biến đổi khí hậu.

Giải pháp bền vững: Tìm kiếm sự cân bằng giữa phát triển và bảo tồn

Câu hỏi lớn nhất hiện nay là làm thế nào để duy trì sự thịnh vượng kinh tế mà không đánh đổi tương lai của môi trường? Các chuyên gia đang hướng tới một mô hình phát triển có trách nhiệm hơn.

Nhiều sáng kiến xanh đã được triển khai, tiêu biểu là chương trình “Loloma Hour”, khuyến khích du khách đóng góp trực tiếp cho môi trường như trồng san hô hoặc dọn rác bãi biển. Đồng thời, các doanh nghiệp lữ hành đang phối hợp chặt chẽ với các tổ chức phi chính phủ để phục hồi rừng ngập mặn và giám sát hệ sinh thái biển.

Ngay cả trong lĩnh vực điện ảnh, các tiêu chuẩn sản xuất bền vững cũng đang dần được áp dụng. Ví dụ, ê-kíp của Love Island USA đã bắt đầu cắt giảm nhựa dùng một lần, sử dụng năng lượng tái tạo và tái chế vật liệu bối cảnh để giảm thiểu dấu chân carbon.

Để thiên đường Fiji không chỉ tồn tại trên màn ảnh, việc chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng nóng sang phát triển bền vững là con đường duy nhất. Mỗi hành động từ du khách, nhà làm phim đến chính phủ đều sẽ quyết định liệu thế hệ mai sau có còn cơ hội chiêm ngưỡng vẻ đẹp này hay không.